
De kinderen van groep 3 leren het schrijfschrift.
We doen dat door gebruik te maken van de methode Pennenstreken.
Bij het schrijven zijn een paar belangrijke aandachtspunten:
- een goede pengreep; tussen duim en wijsvinger en leunend op de andere vingers
- een goede zithouding; rechtop, stoel aanschuiven (je hand moet tussen buik en tafel passen), beide voeten op de grond en je niet schrijfhand ligt op het papier zodat het niet verschuift

Deze aandachtspunten komen terug bij de instructies. Bijv. door middel van een liedje of motorische opdracht dat wordt voorgedaan op het digibord.
De letters worden aangeboden op het digibord. Daar wordt voorgedaan hoe de letter geschreven moet worden, dit wordt met woorden ondersteund. Vervolgens oefenen we de letter door over te trekken en in de lucht te schrijven. De kinderen schrijven de letter zelf en geven elkaar tips ter verbetering. Daarna gaan ze de letter nogmaals een aantal keren overtrekken op het krijtbord en ook zelf oefenen. De volgende stap is het schrijven in het schrijfschrift. De letter wordt dan tevens tussen onder-en bovenlijn geschreven, dat geeft de kinderen veel steun.
Daarna moeten de kinderen de aangeboden letters gaan toepassen bij andere opdrachten, zoals in het werkboekje van Veilig leren lezen en in het dicteeschrift.
Uit het archief
Dit bericht van 3 november 2015 staat ook op de groepspagina van groep 1-2-4-5, de groep van de jongere kinderen in het schooljaar daarna. Het beschrijft hoe de vijf kinderen van groep 3 in het schooljaar 2015-2016 het schrijfschrift leerden met de methode Pennenstreken. Op deze pagina staan we stil bij het belang van schrijven met de hand, en bij hoe de onderbouw de kinderen daarop voorbereidt.
Waarom schrijven met de hand?
In een tijd van computers en tablets kun je je afvragen waarom kinderen nog met de hand moeten leren schrijven. Toch is dat nog steeds belangrijk. Bij het schrijven met de hand leren kinderen de vorm van letters heel bewust kennen, en dat helpt ook bij het leren lezen. Schrijven met de hand is bovendien een goede oefening voor de fijne motoriek en de concentratie. En een briefje, een boodschappenlijstje of een verjaardagskaart schrijf je nog altijd het snelst met een pen.
Het schrijfschrift
In het schrijfschrift worden de letters aan elkaar geschreven, in een vloeiende beweging. Dat is anders dan losse drukletters, zoals in de boekjes van Veilig leren lezen. Kinderen leren daarom in groep 3 twee vormen van letters tegelijk: de drukletter om te lezen en de schrijfletter om te schrijven. Dat lijkt veel, maar kinderen pakken het vaak verrassend snel op, zeker als het stap voor stap wordt aangeboden.
Motoriek ontwikkelt zich
De motoriek van jonge kinderen ontwikkelt zich van groot naar klein. Eerst beheersen ze de grote bewegingen van romp, schouder en arm, daarna de fijnere bewegingen van pols, hand en vingers. De aanpak van Pennenstreken sluit daarbij aan: eerst schrijven de kinderen een letter groot in de lucht, dan op het krijtbord, en pas daarna klein in het schrijfschrift, tussen onder- en bovenlijn. Zo groeit de beheersing stap voor stap.
Voorbereiden in groep 1 en 2
De voorbereiding op het schrijven begint in groep 1 en 2. Kleuters oefenen hun fijne motoriek met knippen, plakken, kleien, kralen rijgen, tekenen en kleuren. Ook schrijfpatronen, zoals golfjes en lussen, helpen om de schrijfbeweging voor te bereiden. In een combinatiegroep met groep 3 zien de kleuters bovendien iedere dag hoe er geschreven wordt. Zo groeien ze er als vanzelf naartoe.
Elkaar helpen
Bij Pennenstreken geven de kinderen elkaar tips ter verbetering. Zo leren ze kritisch, maar vriendelijk naar elkaars werk te kijken. Dat past bij de manier van werken op De Holsthoek: we werken veel met coöperatieve werkvormen, hierdoor leren de kinderen van en met elkaar. Een kind dat een ander uitlegt hoe een letter moet, begrijpt het zelf ook beter.
Linkshandig schrijven
Een deel van de kinderen schrijft met links. Voor hen is schrijven soms wat lastiger, omdat ze over hun eigen letters heen bewegen. Met een paar eenvoudige aanpassingen gaat het een stuk makkelijker: het papier iets schuin naar rechts leggen, de pen iets verder van de punt vasthouden en zorgen voor voldoende licht van rechts. Zo kunnen ook linkshandige kinderen ontspannen en netjes leren schrijven.
Lezen en schrijven samen
Lezen en schrijven versterken elkaar. Een letter die de kinderen in het schrijfschrift oefenen, herkennen ze daarna beter in een tekst, en een woord dat ze kunnen lezen, kunnen ze ook leren opschrijven. In latere jaren verscheen op de groepspagina een bericht over een letterfeestje, toen twee kinderen van groep 3 alle letters van Veilig leren lezen kenden. Een mooie mijlpaal, waarbij schrijven en lezen samen kwamen.
Thuis verder
Thuis kunt u het schrijven ondersteunen door uw kind veel te laten tekenen en kleuren, en door samen kleine schrijfopdrachten te doen, zoals een kaartje voor opa en oma. Let op een goede pengreep en houding, maar maak er geen strijd van. En geef vooral complimenten: een kind dat trots is op zijn letters, schrijft met plezier verder.