Vogels bij groep 1-2-3. Op zondag 1 februari 2015 plaatsten we dit bericht op onze groepspagina, na een week waarin de vogels in de klas centraal stonden. In de winter zijn vogels rondom de school goed te zien, en voor jonge kinderen is het een prachtig onderwerp: vogels zijn levendig, kleurrijk en overal om ons heen.
Van ei tot vogel
Een van de eerste vragen die kinderen stellen als het over vogels gaat, is: waar komen vogels vandaan? Het antwoord is: uit een ei. Vogels leggen eieren in een nest, en de ouders broeden de eieren uit door erop te zitten en ze warm te houden. Na een paar weken komen de jongen uit het ei. Ze zijn eerst kaal en hulpeloos, en worden door hun ouders gevoerd tot ze kunnen vliegen. Voor kinderen is dat een fascinerend verhaal, dat in de lente weer heel concreet wordt als de vogels gaan nestelen.
Veren en vleugels
Wat maakt een vogel een vogel? Vogels hebben veren, vleugels en een snavel. Met een echte veer in de hand ontdekken kinderen hoe licht en zacht een veer is, en hoe stevig tegelijk. Ze leren dat veren een vogel warm houden en helpen bij het vliegen. Een snavel is er in allerlei vormen: een korte, dikke snavel om zaden te kraken, een dunne, spitse snavel om insecten te vangen, of een lange snavel om in de modder te zoeken. Door te kijken naar de snavel kun je raden wat een vogel eet.
Trekvogels en standvogels
Sommige vogels blijven het hele jaar in Nederland, andere vertrekken in de herfst naar het warme zuiden. De vogels die blijven, heten standvogels; de vogels die op reis gaan, heten trekvogels. In de winter zie je bij school vooral standvogels, zoals de koolmees, de pimpelmees, de merel, het roodborstje en de vink. In de lente komen de trekvogels terug, zoals de zwaluw en de ooievaar. In de uiterwaarden van de IJssel, vlak bij onze school, zijn bovendien veel watervogels te zien.
Lezen en schrijven
Het vogelthema bood ook voor groep 3 veel leesmateriaal. Korte vogelnamen als mees, mus en uil zijn goed te hakken en te plakken, en passen bij wat de kinderen in Veilig Leren Lezen leren. De kinderen schreven vogelnamen bij plaatjes, lazen korte zinnetjes over vogels en luisterden naar informatieve boeken. Waar het kan, doen we de instructie samen met de kleuters, die zo al in aanraking komen met letters en woordjes. De kleuters op hun beurt leerden de namen van vogels en vertelden over vogels die ze thuis hadden gezien.
Knutselen met vogels
Natuurlijk werd er ook geknutseld. Een vogel van papier, een nestje van takjes en wol, een vogel met echte veren: kinderen gaan er met veel plezier mee aan de slag. Knutselen oefent de fijne motoriek, en het helpt kinderen om goed te kijken naar hoe een vogel eruitziet. Waar zitten de vleugels? Hoe lang is de staart? Welke kleur heeft de borst? Zo wordt knutselen ook een les in waarnemen.
Zorgen voor vogels
In de winter kunnen vogels wel wat hulp gebruiken. Op De Holsthoek zorgen de kinderen daar graag voor. In latere winters schreven we op onze groepspagina dat de kinderen iedere morgen zorgden voor een lekker ontbijt voor de vogels, en dagelijks zaad gaven. Kinderen leren daardoor dat ze zelf iets kunnen doen voor de natuur. Zorg voor de omgeving, de natuur en de cultuur, is een van de uitgangspunten van onze school, en het begint met kleine dingen zoals een handje zaad op het voederplankje.
Luisteren naar vogels
Vogels zie je niet alleen, je hoort ze ook. Iedere vogel heeft een eigen zang of roep. Op een rustige ochtend kun je met de kinderen buiten gaan staan en luisteren. Wie hoort het tjilpen van de mussen, het fluiten van de merel of het tiktikken van de koolmees? Met opnames van vogelgeluiden kun je in de klas oefenen. Kinderen vinden het een spannend spel om te raden welke vogel er zingt.
Natuur dichtbij
De omgeving van Den Nul is zeer rijk aan natuur. De Holsthoek staat tegen de bosrand, en ook rondom het gebouw is het erg groen. Daardoor zijn er altijd vogels in de buurt. Tijdens het wekelijkse buitenuurtje gaan de kinderen van groep 1 tot en met 8 samen naar buiten, en ook dan kijken we vaak naar de vogels. Jong en oud ervaart zo samen de natuur in de directe schoolomgeving.
Samen kijken, samen leren
In onze combinatiegroep leren de kinderen van en met elkaar. Een kind van groep 3 dat een vogel herkent, wijst hem aan voor een kleuter. Een kleuter die een vogel heeft gezien, vertelt het in de kring. Zo bouwen de kinderen samen kennis op. We werken veel met coöperatieve werkvormen, en bij een thema als dit merk je hoe vanzelfsprekend kinderen elkaar helpen en hun ontdekkingen delen.
Thuis verder
Thuis kunt u het vogelthema eenvoudig voortzetten. Hang een vetbol op, strooi wat zaad en kijk samen naar de vogels die komen. Maak een wandeling langs de IJssel of door het bos en luister naar de vogels. Leg een vogelboekje op tafel, zodat uw kind zelf kan opzoeken welke vogel het heeft gezien. Kinderen die al jong leren genieten van vogels, kijken hun hele leven met andere ogen naar de natuur.
Vogels en de seizoenen
Vogels laten kinderen ook zien hoe het jaar verloopt. In de winter zoeken ze voedsel en komen ze dicht bij huizen; in het voorjaar gaan ze zingen, een partner zoeken en nesten bouwen; in de zomer vliegen de jonge vogels uit; en in de herfst vertrekken de trekvogels weer naar het zuiden. Door het vogelthema in de winter te behandelen en er in de lente op terug te komen, ervaren de kinderen die kringloop van dichtbij. Zo wordt een enkel thema het begin van een jaar lang goed kijken naar de natuur.